Drie tips die zorgen dat mensen een tekst beter begrijpen

19 oktober 2020 | Leestijd 4 minuten

Woorden tikken is niet hetzelfde als het schrijven van een leesbare tekst. Dat vraagt om balanceren met woorden.

Regelmatig krijg ik op teksten die ik schrijf de feedback dat de tekst simpel is. Soms is dat positief bedoeld, soms negatief. Ik zie het als een compliment, omdat het een bewuste keuze is.

De reden waarom ik teksten makkelijk houd is simpel: het maakt het toegankelijker. Vooraf weet je vaak niet wie de tekst leest en je wilt dat de lezer de tekst begrijpt.

Een tekst in een dagboek schrijf je voor jezelf. Publiceer je een tekst, dan schrijf je voor iemand anders.

Bij het schrijven van teksten die je publiceert start je daarom met 2 vragen:

  1. Waarom schrijf ik de tekst? Wil ik laten zien dat ik expert ben op een gebied of wil ik een boodschap overbrengen.
  2. Voor wie schrijf ik de tekst? Schrijf ik voor een kleine groep experts of wil ik een bredere groep mensen bereiken. Dus ook mensen die misschien onbekend zijn met een onderwerp.

De Wie vraag ligt in het verlengde van de Waarom vraag. Het is een verdieping. Bij Waarom kijk je bijvoorbeeld naar hoe je de inhoud verwoord en bij Wie naar de opbouw van de tekst zelf.

Is het antwoord op Waarom en Wie dat zoveel mogelijk mensen het lezen en begrijpen, dan is leesbaarheid belangrijk. Hoe makkelijker de tekst, hoe groter het bereik.

Als je woorden gebruikt die mensen begrijpen, dan komt de boodschap beter over.

Mensen hebben de neiging om in vaktermen te praten wanneer ze het over hun vakgebied hebben. Het probleem met die woorden is dat ze niet bij iedereen bekend zijn. Misschien hebben ze de woorden eerder gehoord, maar weten ze niet wat er bedoeld wordt.

Het gebruik van vaktermen zorgt dat mensen nadenken over het woord en niet over de boodschap. Dat geldt voor “moeilijke” woorden in het algemeen. Je kunt “abusievelijk” schrijven, maar “per ongeluk” begrijpt iedereen. Ik gebruik in deze tekst daarom bewust “vaktermen” en niet “jargon”.

Makkelijke woorden zorgen dat lezers de tekst lezen in plaats van dat ze nadenken over wat er staat.

Mensen hebben zuurstof nodig. Maak zinnen daarom korter, zodat ze kunnen ademen.

Mensen die snel praten worden meestal minder goed begrepen. Het is niet voor niets er bij presentaties van Apple langzaam wordt gesproken. Ze laten ruimte tussen teksten vallen, zodat het publiek de boodschap kan opnemen.

Hoe langer de zin, hoe moeilijker het leest. Een punt is een moment van adem. Het creëert onbewust een rustmoment voor de lezer en zorgt dat ze niet buiten adem raakt. Gebruik daarom bij het schrijven van teksten niet meer dan 15 woorden per zin.

Gebruik minder woorden, want minder is meer.

Teksten schrijven is dat wat je geschreven hebt weggooien. Niet alle tekst, maar wel dat wat overbodig is. Je wilt dat mensen zich richten op de boodschap en niet op bijzaken. Daarom moet je informatie die niet direct iets toevoegt verwijderen. Het leidt af en zorgt voor verwarring.

Pas ook op met woorden als heel, ontzettend, veel en tevens. Mensen gebruiken ze voor het benadrukken van een boodschap. Wanneer je die woorden nodig hebt, dan is de tekst zelf misschien niet duidelijk genoeg.

En hoe schrijf je zo’n tekst dan in de praktijk?

Die richtlijnen zijn leuk, maar het toepassen is een ander verhaal. In de volgende twee stukken tekst vertel ik hetzelfde, maar met een andere stijl.

“Je wilt een tekst schrijven die begrijpelijk is, daarom is het belangrijk dat je niet abusievelijk moeilijke woorden gebruikt en zinnen bovenmatig lang maakt.”

“Je wilt teksten schrijven die mensen begrijpen. Dat bereik je met korte zinnen en woorden die mensen kennen.”

De tweede zin leest makkelijker dan de eerste en dat zit in het volgende:

  1. De zinnen zijn korter. De eerste tekst heeft 1 zin van 24 woorden en de tweede 2 zinnen van gemiddeld 9 woorden.
  2. Er worden geen woorden als abusievelijk gebruikt. Dit is een moeilijker woord en het gebruik van “per ongeluk” is beter. In dit voorbeeld laat ik het zelfs weg. Zie punt 3.
  3. De tekst is korter. Woorden als abusievelijk en bovenmatig voegen in dit voorbeeld voor de lezer niets toe. Daarom laat ik ze weg.

Het schrijven van een makkelijke tekst is niet moeilijk. Het vraagt wel om bewustwording. Je moet het vertrouwde loslaten en nadenken over de woorden die je gebruikt.

Waarom schrijf jij?